Αρχιτεκτονική

Το Πάπιγκο παραμένει συγκροτημένος οικισμός από τα τέλη του 16ου αι., όταν όλοι οι κάτοικοι των συνοικισμών που ήταν γύρω από αυτό (Καλύβια, Νυφίτσα, Πογδορά, Κλινοβό, Λυψέση, Αγία Κυριακή, Αγία Παρασκευή) μετοίκησαν στο Μεγάλο Πάπιγκο, που όπως αναφέρει ο Λαμπρίδης αριθμούσε 230 οικογένειες. Οι οικισμοί τόσο του Μεγάλου όσο και του Μικρού Παπίγκου ακολουθούν την ίδια διάταξη με όλους τους οικισμούς του Ζαγορίου, οργανωμένους γύρω από ένα κέντρο, το λεγόμενο Μεσοχώρι με την πλατεία, στην οποία υπάρχει ένας πλάτανος και γύρω του συγκεντρώνονται όλες οι δημόσιες λειτουργίες, το σχολείο, η εκκλησία, το καφενείο και η βρύση.
Γύρω από το Μεσοχώρι αναπτύσσονται σπίτια με χαρακτήρα αμυντικό, πυκνή δόμηση, ψηλούς μαντρότοιχους γύρω από τα σπίτια και γερές ξύλινες αυλόπορτες.
Ένα ευρύ σύστημα καλντεριμιών και μονοπατιών ξεκινά από το Μεσοχώρι και φτάνει στους τόπους δουλειάς, στα χωράφια, στα βοσκοτόπια, στα δάση ακόμη και στους γειτονικούς οικισμούς.

Σύμφωνα με την αρχιτεκτονική τους τα σπίτια του Ζαγορίου τοποθετούνται σε τέσσερις περιόδους:

  • 1600 - 1700. Μικρά ορθογώνια κτίρια με υπερυψωμένο ισόγειο, χαμηλούς εσωτερικούς χώρους, πόρτες και μικρά θολωτά παράθυρα. Η εστία βρίσκεται στη μέση του κτιρίου και η σκάλα είναι εξωτερική.
  • 1700 - 1750. Τα κτίρια είναι πιο ψηλά από τα προηγούμενα, με μεγαλύτερα παράθυρα και εσωτερικό μπαλκόνι. Ο όροφος έχει τέσσερα δωμάτια, μαγειρείο, καθιστικό (μαντζάτο) και δωμάτιο για επισκέψεις (οντάς).
  • 1750 - 1850. Τα κτίρια πλέον είναι ψηλότερα από τα προηγούμενα και περισσότερο άνετα, με ξύλινα δωμάτια, όπου υπάρχει η ντουλάπα, τα μπάσια, ενώ αρχίζουν να διακοσμούν τα ταβάνια και τους οντάδες με υπέροχες τοιχογραφίες.
  • 1850 - 1880. Μεγάλα διώροφα ή και τριώροφα σπίτια άρχισαν να κτίζονται με μεγάλα δωμάτια υποδοχής, άνετα καθιστικά και βοηθητικούς χώρους, κελάρια και αποθήκες τροφίμων (μπίμτσες), με υπέροχο διάκοσμο τόσο στα ταβάνια όσο και στους τοίχους.

Στις δύο τελευταίες περιόδους έχουν κτιστεί τα περισσότερα από τα παλιά σπίτια του Παπίγκου. Οι μαστόροι που κατασκεύαζαν τα σπίτια κατάγονταν ως επί το πλείστον από τα χωριά της Κόνιτσας αλλά και από τα χωριά των Τζουμέρκων και ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες (μπουλούκια). Οι ζωγράφοι που διακοσμούσαν τους τοίχους κατάγονταν κυρίως από το χωριό Χιονιάδες της Κόνιτσας.
Στα περισσότερα χωριά του Ζαγορίου καθώς και σε αρκετά σπίτια του Παπίγκου, σώζεται σήμερα ένας μεγάλος αριθμός σπιτιών, που έχουν λαϊκές τοιχογραφίες στο εσωτερικό τους.

El
En